Alergia pokarmowa u dzieci

Alergia pokarmowa (inaczej uczulenie) to indywidualna, niepożądana reakcja układu odpornościowego na wybrane składniki pokarmowe. Niestety, alergia pokarmowa jest coraz częstszym problemem, szczególnie u małych dzieci. Układ odpornościowy noworodka jest jeszcze niedojrzały, a w organizmie dziecka dominują proalergiczne limfocyty. Wzrost skłonności do alergii jest wynikiem nadmiernego reżimu higienicznego podczas okresu noworodkowo-niemowlęcego, zbyt późnej lub zmienionej kolonizacji przewodu pokarmowego oraz zaburzeń funkcjonowania układu odpornościowego.

 

Ryzyko alergii pokarmowej

Obecnie rośnie liczba alergików. Około 60% przypadków alergii daje o sobie znać już w pierwszym roku życia. Najbardziej powszechna jest alergia na mleko krowie. Większość dzieci wyrasta z niej przed rozpoczęciem nauki szkolnej. Ryzyko wystąpienia alergii jest o 20-40% większe, jeśli w rodzinie dziecka były przypadki chorób alergicznych. Jeśli co najmniej dwie osoby w rodzinie zmagają się z tego typu chorobami, prawdopodobieństwo alergii u dziecka wzrasta do 50-80%. Alergia to zbyt gwałtowna reakcja układu immunologicznego na specyficzną część pokarmu, zwykle na białko. Białko znajduje się nie tylko w produktach spożywczych, ale i w pyłkach, kurzu, sierści oraz pleśni. Są to tak zwane alergeny – niegroźne substancje, które mogą wywoływać reakcję alergiczną. Nie należy mylić alergii na białka mleka krowiego z nietolerancją laktozy, cukru obecnego w mleku ssaków. Nietolerancja laktozy wynika bowiem z niedoboru lub nieprawidłowego działania enzymu laktazy, który nie może rozłożyć zawartego w mleku cukru. Objawy nietolerancji dotyczą tylko zmian w przewodzie pokarmowym: biegunki, kolka brzuszna, wzdęcia.

Alergia a nietolerancja laktozy

Objawy alergii pokarmowej są zwykle zbliżone do symptomów nietolerancji laktozy. Istnieją jednak istotne różnice pomiędzy nimi.

Alergia pokarmowa	Nietolerancja laktozy
Oznaki alergii pokarmowej pojawiają się bardzo szybko po spożyciu alergenu.	Objawy nietolerancji pokarmowej mogą rozwinąć się nawet po 12-24 godzinach od posiłku. Nietolerancja na produkty spożywcze ma zwykle związek z ilością spożywanego jedzenia.
Objawy alergii pokarmowej mogą dotyczyć układu pokarmowego, oddechowego oraz skóry. W obrębie przewodu pokarmowego mogą pojawić się biegunki, kolki, wzdęcia oraz ulewania. Zmiany w układzie oddechowym to: sapka, alergiczny nieżyt nosa, spastyczne zapalenie oskrzeli oraz zapalenie błony śluzowej ucha środkowego. Najczęstsze zmiany skórne w alergii pokarmowej to: zaczerwienienie, suche, polakierowane policzki, suchość, świąd oraz zmiany grudkowo-wysiękowe.	Po spożyciu mleka u osoby z nietolerancją laktozy może pojawić się biegunka, wzdęcia oraz ból brzucha.

Reakcja alergiczna może mieć postać wstrząsu anafilaktycznego. Wówczas bywa groźna dla życia. Z tego względu osoba ze wstrząsem anafilaktycznym wymaga natychmiastowej opieki lekarskiej. Do alergenów, które najczęściej wywołują taką reakcję alergiczną należą orzechy, szczególnie ziemne, ukąszenia owadów oraz niektóre leki. W ciągu kilku minut od styczności z alergenem mogą pojawić się groźne dla życia objawy takie jak: trudności z oddychaniem, głośny oddech, obrzęk języka, ucisk lub opuchlizna w gardle, trudności z mówieniem, zachrypnięty głos, świszczący oddech, uporczywy kaszel, utrata przytomności, a także zblednięcie i zwiotczenie ciała (u małych dzieci). Na stan alergika ze wstrząsem anafilaktycznym wpływa wysiłek fizyczny, wysoka temperatura, spożyty alkohol, ilość skonsumowanego alergenu oraz sposób przyrządzenia i spożycia danego produktu.

Leczenie alergii pokarmowej u dzieci

Po zdiagnozowaniu alergii pokarmowej u dziecka lekarz alergolog pomaga rodzicom opracować plan leczenia. Niestety, nie ma leku na alergię pokarmową. Z tego względu leczenie alergii polega zwykle na unikaniu alergenu i wszystkich produktów, które go zawierają. Na opakowaniu produktów spożywczych znajduje się zwykle informacja, czy w ich składzie obecne jest mleko, jaja, ryby, skorupiaki, orzechy, pszenica lub soja. Mimo iż nie ma lekarstwa na alergię pokarmową, leki mogą łagodzić zarówno niewielkie, jak i ciężkie jej objawy. W leczeniu tego typu alergii stosuje się różne leki:

• Leki przeciwhistaminowe.

• Leki rozrzedzające oskrzela – podawane są, gdy dziecko ma świszczący oddech lub ataki astmy w wyniku alergii pokarmowej. Należy korzystać z nich natychmiast po pojawieniu się trudności z oddychaniem.

• Adrenalina – jest stosowana, jeśli dziecko ma atak astmy na tle alergicznym. Wskazane jest natychmiastowe wezwanie karetki, gdyż symptomy astmy mogą być częścią wstrząsu anafilaktycznego. Adrenalina jest często stosowana w leczeniu ciężkich reakcji alergicznych. Jeśli dziecko ma poważną alergię pokarmową, alergolog może zalecić noszenie specjalnych penów z adrenaliną, które należy zastosować w sytuacji zagrożenia życia. Wskazania do podania dziecku adrenaliny to łączne występowanie dwóch lub więcej objawów ze strony różnych układów. Są to: trudności z oddychaniem, uczucie ścisku w gardle, zachrypnięty głos, pokrzywka lub ból brzucha. Po tym jak dziecko otrzymało adrenalinę, należy natychmiast zabrać je na izbę przyjęć, by w razie potrzeby zastosować dodatkowe leczenie. Mały pacjent powinien przez co najmniej 4 godziny być na obserwacji, na wypadek gdyby pojawiła się druga fala objawów.

Jedną z metod postępowania w przypadku alergii pokarmowej jest zapobieganie jej występowaniu poprzez stosowanie odpowiednich probiotyków (np. Latopic). Skuteczność niektórych szczepów bakterii zawartych w tego typu preparatach została udowodniona w badaniach klinicznych.

Latopic dla dzieci z alergią pokarmową

Warto podawać dzieciom z alergią pokarmową probiotyki, na przykład preparat Latopic. Szczepy bakterii znajdujące się w probiotyku Latopic uczestniczą bowiem w dojrzewaniu bariery jelitowej. Z tego względu mogą mieć wpływ na rozwój tolerancji na białka zawarte w mleku krowim, które są jednymi z najczęstszych alergenów pokarmowych. Stosowanie preparatu Latopic zwiększa przyswajalność laktozy. Jak działa ten probiotyk? Bakterie znajdujące się w preparacie Latopic zwiększają szczelność bariery jelitowej, pobudzają wydzielanie śluzu i korzystnie wpływają na zachowanie równowagi immunologicznej i mikrobiologicznej w organizmie alergika. Badania kliniczne wykazały, że podawanie dzieciom szczepów bakterii Lactobacillus casei/paracasei znajdujących się w preparacie Latopic ma wpływ na kształtowanie ekosystemu jelitowego u chorych dzieci. Ponadto bakterie te przyczyniają się do poprawy równowagi immunologicznej. Wiele wskazuje na to, że właśnie stąd bierze się długotrwały efekt antyalergiczny działania tych szczepów bakterii.

Stosowanie probiotyków u dzieci do drugiego roku życia, u których kształtuje się ekosystem jelitowy, pomaga pobudzać rozwój mechanizmów antyalergicznych. Działanie probiotyków może być jednak różne w poszczególnych populacjach. Z tego powodu wskazane jest stosowanie tylko tych szczepów probiotycznych, których skuteczność w danej populacji została udowodniona. W Polsce badania wykazały efektywność trzech szczepów: Lactobacillus casei ŁOCK 0900, Lactobacillus casei ŁOCK 0908 oraz Lactobacillus paracasei ŁOCK 0919, które znajdują się w preparacie Latopic. Podawanie tego probiotyku dzieciom do drugiego roku życia wpływa korzystnie na rozwój tolerancji na białka w mleku krowim oraz na przebieg kliniczny atopowego zapalenia skóry.