Alergia pokarmowa - najważniejsze informacje

Alergia pokarmowa występuje stosunkowo rzadko, choć u osób, które na nią cierpią może mieć dość gwałtowny przebieg. Szacuje się, że alergia pokarmowa dotyczy około 2% dzieci i mniej niż 1% ludzi dorosłych. Termin „alergie pokarmowe” często jest nadużywany dla określenia wszystkich niepożądanych reakcji na pokarm, mimo że mają one charakter niealergiczny. Czym jest właściwie alergia pokarmowa? Dowiedzmy się.

Co to jest alergia pokarmowa?

Alergię pokarmową można określić jako niewłaściwą reakcję systemu odpornościowego na spożycie produktu, który u większości osób nie powoduje niepożądanych skutków. Alergiczne reakcje na produkty spożywcze różnią się gwałtownością przebiegu. Mogą mieć nawet skutek śmiertelny. Alergia pokarmowa u dzieci zdecydowanie częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek.

Występowaniu alergii pokarmowej sprzyja „zanieczyszczenie” żywności różnymi dodatkami „poprawiającymi” jej jakość, np. substancjami konserwującymi, przedłużającymi świeżość, spulchniaczami pieczywa, uatrakcyjniającymi wygląd produktu. Objawy uczuleniowe mogą też wystąpić po wypiciu mleka zwierząt karmionych paszą z dodatkiem m.in. antybiotyków lub po zjedzeniu mięsa. Alergię pokarmową mogą też wywoływać wyroby cukiernicze, kolorowe napoje niegazowane i konserwy rybne, które zawierają żółty barwnik (tartrazynę).

W przypadku alergii na mleko, wchodzące w skład napoju białko uznawane jest przez system immunologiczny za niebezpieczne. Najczęściej spotykane alergie u dzieci to właśnie alergia na białko mleka krowiego albo białko zawarte w orzechach arachidowych.

Alergia pokarmowa – objawy

Alergie pokarmowe mogą objawiać się w rozmaity sposób. Zwykle jednak system odpornościowy reaguje na alergen produkcją przeciwciał zwanych immunoglobulinami E (IgE), które pobudzają inne komórki do uwalniania substancji, wywołujących stan zapalny. Nie wszystkie reakcje alergiczne wiążą się z produkcją przeciwciał IgE. W niektórych przypadkach istotną rolę odgrywają limfocyty T, np. w celiakii. Do reakcji IgE-niezależnych zalicza się także późną nadwrażliwość na mleko krowie, choć mechanizm powstawania tej alergii nie został do końca określony.

Reakcje alergiczne związane z nietolerancją pokarmów różnią się znacznie intensywnością objawów oraz czasem ich trwania. W przypadku alergii pokarmowej na orzechy arachidowe objawy są bardzo silne. Zagrożenie życia może powodować nawet niewielka ilość białka, wchodzącego w skład tych orzechów. Nietolerancja mleka krowiego może mieć ostry przebieg we wczesnym okresie życia, potem najczęściej ustępuje. Z alergii na mleko wyrasta większość dzieci w okresie przedszkolnym, tzn. przed ukończeniem 3. roku życia. Również alergia pokarmowa na kurze jaja jest zwykle dolegliwością jedynie przejściową, występującą we wczesnym dzieciństwie.

Do typowych objawów alergii pokarmowej zalicza się: biegunki, bóle brzucha, wymioty, zaparcia, nudności, wysypki skórne. Mniej charakterystycznymi objawami są również: zawroty głowy, silne migreny, kłopoty ze słyszeniem niektórych dźwięków, zaburzenia widzenia. Z najnowszych badań wynika, że alergie pokarmowe u dorosłych mogą być przyczyną zapalenia jelit, żołądka, przewlekłych zaparć i nadmiernej senności. 

Alergia na białko

Alergia pokarmowa na białko zawarte w żywności może przybierać różne formy i manifestować się jako:

• atopowe zapalenie skory – alergeny białka mleka krowiego wchłaniają się z przewodu pokarmowego do krwi i są przenoszone do skóry, gdzie wywołują reakcję alergiczną;
• pokrzywka – wysiewy bąbli pokrzywkowych pojawiają się u osób dorosłych często po takich pokarmach, jak owoce morza czy truskawki;
• dolegliwości żołądkowo-jelitowe – najczęściej pod postacią nagłego bólu brzucha, nudności i biegunki;
• anafilaksja – szybko pojawiająca się reakcja, np. po zjedzeniu orzechów, manifestująca się początkowo drapaniem w gardle, świądem jamy ustnej, a mogąca doprowadzić do spadku ciśnienia krwi, zaburzeń oddychania, utraty przytomności i stanu zagrożenia życia. Ten rodzaj reakcji alergicznej wymaga bardzo szybkiego działania lekarskiego.

W leczeniu alergii pokarmowej u dzieci, jak i dorosłych stosuje się tzw. dietę eliminacyjną, tzn. taką, w której nie występuje wywołujący uczulenie alergen. Zaleca się także leczenie farmakologiczne. Zazwyczaj są to leki antyhistaminowe. 


Bibliografia

Bartuzi Z., Alergia na pokarmy, Mediton, Łódź 2006, ISBN 83-923866-0-4
Rudzki E., Alergeny, Medycyna Praktyczna, Kraków 2008, ISBN 978-83-7430-157-2
Mędrala W., Podstawy alergologii, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-53-6
Antczak A. Wielka interna - pulmonologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-76-1

Alergia pokarmowa