Skąd się bierze alergia?

Limfocyty typu B, będące jedną z grup białych komórek krwi, wytwarzają przeciwciała typu IgE przeciwko konkretnym cząstkom – antygenom. Mogą być nimi zarówno cząstki bakterii, wirusów, toksyn, czy składniki środowiska naturalnego będąca dla organizmu alergenami.

Limfocyty B reagują nadmierną produkcją przeciwciał gdy w organizmie pojawi się konkretny, rozpoznany antygen. Połączenie przeciwciała z konkretnym antygenem, uruchamia kaskadę kolejnych zdarzeń w organizmie człowieka. Rozpoznane antygeny są niszczone, oraz doprowadzają do uwalniania kolejnych substancji zwanych mediatorami. W reakcji alergicznej jest to przede wszystkim histamina uwalniana z innych komórek krwi. To co nazywamy popularnie alergią – czyli np. wysypka, swędzenie, katar, jest najczęściej wynikiem uwalniania w organizmie właśnie tych mediatorów. Ich ilość warunkuje stopień odpowiedzi organizmu.

Dlaczego jedni z nas mają alergię, a inni nie?
Uczulenie jest konsekwencją nadwrażliwości, a fakt, że alergie występują rodzinnie, świadczy o tym, że predyspozycje do ich rozwinięcia są przekazywane genetycznie. Bardzo częstym mechanizmem powstawania alergii jest tzw. atopia, kiedy to organizm produkuje zwiększoną ilość immunoglobuliny zwanej IgE, odgrywającej bardzo ważną rolę w procesach uczuleniowych.

Atopia dotyczy około 20 proc. ogólnej populacji. Jeśli oboje rodzice mają atopię wówczas prawdopodobieństwo, że dziecko będzie ją miało wynosi 50 proc., a zwiększa się ono jeszcze, gdy u obojga rodziców alergia manifestuje się w podobny sposób. Ryzyko urodzenia się dziecka z atopią w rodzinie nieobciążonej tym schorzeniem jest najniższe i wynosi około 13 proc.
Czynniki genetyczne to jedno, a ekspozycja na alergeny to drugie. Narażenie na dym papierosowy i spaliny, oraz ekspozycja na duże stężenia silnych alergenów takich jak sierść kota, może szczególnie przy predyspozycji rodzinnej doprowadzić do rozwoju alergii.

Ważny wpływ mają także inne schorzenia, na które chorujemy. Przy niektórych z nich i dodatkowej predyspozycji genetycznej do wystąpienia alergii, ryzyko jej pojawienia się jest jeszcze większe. Do grupy takich chorób należą: astma, choroba obturacyjna płuc, poważne reakcje alergiczne w przeszłości, polipy w jamie nosowej, częste infekcje zatok, nosa, górnych dróg oddechowych, atopowe zapalenie skóry, alergia pokarmowa.
Każdy człowiek ma swoją „unikalną” alergię. Nie ma dwóch osób reagujących w identyczny, za każdym razem taki sam sposób, na tę samą substancję.

Należy stosować kilka podstawowych zasad zapobiegania chorobom alergicznym, szczególnie u dzieci, których rodzice, dziadkowie lub rodzeństwo cierpią na chorobę alergiczną. 

Najważniejsze jest to, aby:

• wykluczyć ekspozycję na dym tytoniowy, 
• do 4.-6. miesiąca życia dziecka stosować jedynie karmienie piersią,
• ograniczyć ekspozycję na alergeny, według zaleceń lekarza.

Uczulenie krzyżowe

Często u pacjentów z pyłkowicą występują reakcje alergiczne na niektóre świeże owoce lub warzywa. Objawy po zjedzeniu owocu obejmują zazwyczaj jamę ustną i gardło, przejawiają się świądem i zaczerwienieniem skóry, czasem kichaniem lub świszczącym oddechem. 

Gotowanie, mrożenie lub konserwowanie osłabia aktywność alergenów owocowych. Uczulenia krzyżowe są wynikiem działania alergenów o różnej naturze biologicznej, ale zawierających ten sam czynnik alergizujący. Objawy zespołu alergii jamy ustnej po zjedzeniu np. jabłka, śliwek, moreli, marchwi, selera występują aż u 70 proc. osób uczulonych na pyłek brzozy.

Bibliografia

Church M., Holgate M., Lichtenstein M., Alergia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-18-1
Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
Gołąb J., Jakóbisiak M., Lasek W., Stokłosa T., Immunologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009, ISBN 978-83-01-15154-6
Kulus M. Choroby układu oddechowego u dzieci, Wolters Kluwer, Warszawa 2010, ISBN 978-83-264-0095-7

Mechanizmy rozwoju alergii