Alergie skórne- podstawowe informacje

Alergie skórne objawiają się zmianami, występującymi na powierzchni skóry. Mogą przybierać postać pokrzywki, wyprysków na skórze, bąbli bądź rozległych zaczerwienień. Objawy alergii skórnych często są bardzo zróżnicowane u poszczególnych osób. Mogą dotyczyć określonego obszaru ciała lub pojawiać się na całej jego powierzchni, wykazywać sezonowość lub doskwierać przez cały rok. Czym się charakteryzują i jakie są ich rodzaje?

Pokrzywka

Jedną z postaci alergii skórnych jest pokrzywka. Pokrzywkę cechuje pojawianie się przemijającego obrzęku skóry. Obrzęk ten może występować w różnych partiach ciała, np. na kończynach, tułowiu lub na twarzy. Typowe wykwity, przypominające wyglądem bąble po oparzeniu pokrzywą, utrzymują się krócej niż 24 godziny i najczęściej znikają, nawet bez leczenia farmakologicznego. Wyjątek stanowi tzw. pokrzywka naczyniowa – tutaj zmiany skórne utrzymują się do kilku dni. Rozmiary pokrzywki mogą wynosić od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Towarzyszy im świąd skóry, który często pojawia się jako pierwszy sygnał.

Przyczyny pojawienia się pokrzywki alergicznej mogą być różne. Zalicza się do nich: ucisk, zadrapanie skóry, zimno, wzrost ciepłoty ciała połączony ze spoceniem się, stres, promieniowanie UV, kontakt z wodą niezależnie od jej temperatury, kontakt z alergenem, pokarmy, dodatki do żywności (konserwanty, barwniki, środki poprawiające smak), niektóre leki, alkohol.

W leczeniu pokrzywki alergicznej należy stosować dietę eliminującą, tzn. spożywać pokarmy jak najmniej przetworzone, bez konserwantów i barwników. Oprócz tego stosuje się farmakoterapię –  przyjmowanie leków antyhistaminowych i czasami glikokortykosterydowych. Przy pokrzywce należy też unikać leków typu aspiryna, leków przeciwbólowych i inhibitorów ACE, stosowanych przy chorobach serca i w nadciśnieniu tętniczym.

Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry można uznać za przewlekłą alergię skórną, choć częściej uważana jest za chorobę skóry. Charakteryzuje się typowymi zmianami skórnymi (jeśli chodzi o ich wygląd i umiejscowienie), świądem i nawrotowym charakterem. Swędzenie skóry potrafi być tak nasilone, że uniemożliwia sen i wypoczynek, doprowadzając do chronicznego zmęczenia. Drapanie sprzyja zaostrzaniu się zmian skórnych, sączeniu, nadkażaniu bakteriami lub grzybami. Świąd często nasila się po spoceniu.

Inne dolegliwości, towarzyszące atopowemu zapaleniu skóry, to: sucha, łuszcząca się skóra, rumień twarzy, zaciemnienie skóry wokół oczu, utrata zewnętrznej części brwi na skutek pocierania, wypryski wokół brodawek sutkowych, biały łupież, nawracające zapalenie spojówek, zapalenie czerwieni wargowej, wypryski na dłoniach i stopach, nietolerancja wełny.

Początek atopowego zapalenia skóry często notuje się w dzieciństwie, w okresie niemowlęcym. Około 65% przypadków pojawia się w ciągu pierwszego roku życia. Z wiekiem AZS wykazuje tendencję do ustępowania. Czasami znika, pozostawiając suchą, skłonną do podrażnień skórę. Czasem zaś przechodzi w inną chorobę alergiczną, np. astmę oskrzelową. Atopowe zapalenie skóry u dzieci wiąże się często z alergią pokarmową. Jego objawy mogą zaostrzać stres i kontakt z substancjami drażniącymi.

W leczeniu atopowego zapalenia skóry stosuje się dietę eliminacyjną. Poza tym unika się alergenów, wywołujących zmiany skórne oraz czynników, powodujących podrażnienia skóry, np. wełnianych ubrań, kosmetyków, perfumowanych środków piorących i do płukania, mydła, dużych różnic temperatur. Leczenie farmakologiczne opiera się na doustnym podawaniu leków antyhistaminowych i miejscowym stosowaniu maści i kremów z glikokortykosterydami. Ponadto należy pamiętać o codziennej pielęgnacji skóry – jej natłuszczaniu i nawilżaniu. Czasami zaleca się także immunoterapię bądź fototerapię.  

Wyprysk kontaktowy

Wyprysk kontaktowy nazywany jest inaczej alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry. Wyprysk kontaktowy to powierzchowne zmiany na skórze o charakterze zapalnym, które powstają w wyniku kontaktu chorego z alergenem. Kontaktowe zapalenie skóry powodowane jest najczęściej przez nikiel, chrom, gumę, a także barwniki i substancje zawarte w kosmetykach lub tworzywach sztucznych.

Zmiany skórne w wyprysku kontaktowym mają charakter grudek i pęcherzyków. Ogniska choroby są mocno widoczne na skórze i strasznie swędzą. Ustępują jednak bez pozostawienia śladu. Czasami mogą też wystąpić obrzęki i podwyższona temperatura ciała. Alergiczne kontaktowe zapalenie skóry może prowadzić do lichenizacji – skóra w miejscu zmian staje się sucha, szorstka i pogrubiała. Wyprysk kontaktowy ciągnie się latami i ma tendencję do nawracania. Ustalenie czynnika, wywołującego objawy, nie zawsze jest proste.

W leczeniu kontaktowego zapalenia skóry stosuje się miejscowo kremy z kortykosteroidami, które działają przeciwzapalnie, oraz leki antyhistaminowe.


Bibliografia

Chazan R., Pneumonologia i alergologia praktyczna - badania diagnostyczne i terapia, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2011, ISBN 978-83-7522-061-2
Silva-Rodrigues A., Wahl R., Alergologia w praktyce, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-017-9
Campbell J.L., Chapman M.S., Dinulos J.G.H., Habif T.P., Zug K.A. Dermatologia - diagnostyka różnicowa, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-039-9
Jabłońska S., Majewski S., Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-4154-5

Pielęgnacja skóry atopowej jako leczenie uzupełniające