Alergiczne zapalenie zatok

Alergiczne zapalenie zatok objawia się najczęściej katarem, nieżytem nosa i bólami głowy w okolicy czoła lub w obrębie zatok szczękowych. Charakterystyczny jest przewlekły lub nawrotowy katar ze stale spływającą do gardła wydzieliną, którą pacjent połyka lub odkrztusza. Zapalenie zatok na tle alergicznym przebiega zwykle bezgorączkowo, a chory jest w dobrym stanie ogólnym. Nieleczone zapalenie zatok może być jednak poważne w skutkach – grozi powikłaniami w postaci polipów nosa i astmy.
 

Nos i jego funkcje

Nos to skomplikowany organ, który można porównać do urządzenia klimatyzacyjnego. Wdychane powietrze jest za zimne lub za gorące, za suche i zawierające zanieczyszczenia. Zadaniem nosa jest dostosowanie powietrza do warunków, jakie panują w oskrzelach. Dlatego tak ważne jest wdychanie powietrza przez nos, a nie ustami.

Powietrze przechodzące przez nos jest oczyszczane. Służą do tego rzęski na wyścielającej nos błonie śluzowej. Zawarte w powietrzu zanieczyszczenia osadzają się na rzęskach i zostają wydalone podczas kichania lub odkrztuszania. Po przejściu przez nos powietrze jest też odpowiednio nawilżane i ogrzewane bądź chłodzone. Temperatura powietrza, bez względu na warunki pogodowe, jest sprowadzana do temperatury ciała człowieka.

Powietrze w nosie jest również uwalniane od drobnoustrojów. Do unieszkodliwiania bakterii, wirusów i grzybów służą specjalne zespoły komórek i substancji bakteriobójczych. Ponadto nos stanowi barierę, uniemożliwiającą toksycznym związkom wnikanie do wnętrza organizmu. Stabilność stanu nosa ma zatem bardzo duże znaczenie. W przypadku jej naruszenia łatwo może dojść do infekcji lub powstania alergii.

Co zaburza funkcje nosa?

Wiele złego wyrządzamy sobie sami, nawet o tym nie wiedząc. Np. zabieg czyszczenia nosa noworodkom za pomocą zwykłej gumowej gruszki narusza stabilność rzęsek śluzówki nosa i niszczy pierwszą linię obrony przed bakteriami i alergenami.

Przewlekłe stosowanie kropli do nosa również może uszkodzić delikatną strukturę rzęsek. Mikroorganizmy mają wówczas ułatwiony dostęp do głębszych struktur nabłonka śluzówki nosa i dalszych partii układu oddechowego: zatok, gardła, krtani oraz oskrzeli. Krople oleiste i obkurczające naczynia śluzówki nosa przyczyniają się do jej stopniowego zaniku. U osób obciążonych genetycznie skłonnością do alergii łatwo rozwija się wtedy uczulenie na pyłki, pleśń i roztocza.

Zapalenie zatok na tle alergicznym

Alergiczne zapalenie zatok przynosowych przebiega zazwyczaj bezgorączkowo. Śluzówka nosa jest obrzęknięta, pokryta przezroczystą wydzieliną śluzową i ma różowo-siny kolor. Nie obserwuje się wydzieliny ropnej. Mogą wystąpić natomiast bóle głowy. Alergiczne zapalenie zatok może być wywołane nietolerancją na aspirynę lub inne leki przeciwzapalne albo działaniem zawartych w pokarmach naturalnych salicylatów.

Alergiczne zapalenie zatok najczęściej wykrywane jest za pomocą ALCAT testu i testów śródskórnych. Nietolerancja aspiryny wykrywana jest za pomocą testów prowokacyjnych z aspiryną, a w wykrywaniu szkodliwości pokarmowych pomocny jest ALCAT test i testy skórne. Alergię na grzyby pleśniowe wykrywa się za pomocą testów śródskórnych i donosowych testów prowokacyjnych.

Nieleczone alergiczne zapalenie zatok przynosowych często prowadzi do polipów nosa i astmy.      


Bibliografia

Rowińska - Zakrzewska A., Kuś J., Choroby układu oddechowego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004, ISBN 83-200-2884-1
Church M., Holgate M., Lichtenstein M., Alergia, Czelej, Lublin 2004, ISBN 83-89309-18-1
Obłutowicz K., Alergologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, ISBN 978-83-200-4233-7
Janczewski G., Kosiek K., Latkowski B., Olszewski J. Algorytmy diagnostyki i postępowania w otorynolaryngologii, Termedia, Poznań 2010, ISBN 978-83-62138-41-8