Alergia na salicylany

Alergia na salicylany, a dokładniej, na kwas salicylowy, może pojawić się w przypadku zażywania leków, zawierających ten kwas, jak i spożywania żywności, w której naturalnie występuje ta substancja. Kwas salicylowy to organiczna, bezbarwna, krystaliczna substancja, która topi się w temperaturze 159 stopni Celsjusza. Słabo rozpuszcza się w wodzie, natomiast bardzo dobrze w alkoholach. Kiedyś kwas salicylowy bardzo często wchodził on w skład past i maści odkażających skórę.

Co to jest kwas salicylowy?

Czysty kwas salicylowy jest stosowany w 2-3% roztworach alkoholowych (spirytus salicylowy) jako środek odkażający, odtłuszczający, lekko złuszczający i podrażniający skórę. W wyższych stężeniach (10-20%) kwas salicylowy działa silnie złuszczająco na naskórek, dlatego jest używany w wielu preparatach stosowanych do leczenia trądziku. Kwas salicylowy działa przeciwgrzybicznie, przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo. Niegdyś kwas salicylowy wchodził w skład maści i past do odkażania skóry.

Kwas salicylowy może powodować jednak wiele skutków ubocznych, m.in. może być przyczyną alergii skórnych czy ataków astmy. Alergia na salicylany objawia się przede wszystkim zmianami skórnymi, napadami duszności, kaszlu czy kataru. Alergicy powinni więc zrezygnować z niesteroidowych leków zapalnych, które działają przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo, a które zawierają w swoim składzie kwas salicylowy. Przy przeziębieniu lepiej zastosować inny preparat.  

Naturalne źródła kwasu salicylowego

Alergia na kwas salicylowy wymaga od alergika znajomości naturalnych źródeł kwasu salicylowego. W salicylany bogate są:

• zioła – mięta, tymianek, estragon, rozmaryn, koper, szałwia, oregano, majeranek, bazylia;

• przyprawy – anyż, pieprz turecki, cynamon, kminek, curry, gałka muszkatołowa, musztarda, papryka i kurkuma;

• owoce – jabłka, jeżyny, wiśnie, rodzynki, winogrona, porzeczki, nektarynki, pomarańcze, brzoskwinie, morele, śliwki, maliny, truskawki;

• jarzyny – pomidory, rzodkiewka, cykoria, brokuły, ogórki, szpinak, słodka kukurydza.

Salicylany występują również w produktach spożywczych, m.in. w: kawie, herbacie, coca-coli, sokach owocowych, napojach alkoholowych, miodzie, lukrecji, cukierkach miętowych, produktach drożdżowych, sosach pomidorowych, w żywności wysoce przetworzonej. Małą zawartość salicylanów zawierają: mięso, ryby, skorupiaki, mleko, sery, jajka, pszenica, żyto, owies, jęczmień i ryż.

Alergia – leki przeciwzapalne

Kwas salicylowy występuje w niesteroidowych lekach przeciwzapalnych, znajdujących się w powszechnym użyciu. Alergia na leki może objawiać się w postaci pokrzywki na skórze. Badania naukowe dowodzą, że aspiryna (kwas acetylosalicylowy) zaostrza objawy astmy.

Do najczęstszych objawów alergii na leki niesteroidowe należą:

• zmiany skórne;

• alergiczny nieżyt nosa;

• obrzęk naczynioruchowy;

• reakcje anafilaktyczne.

Alergię na leki, zawierające salicylany, rozpoznaje się na podstawie wywiadu. Stosunkowo rzadko wykonuje się dodatkowe badania. Czasami lekarz może zlecić próby prowokacyjne donosowe, doustne lub wziewne. Gdy u pacjenta zostanie stwierdzone uczulenie na salicylany, zazwyczaj zaleca się unikanie leków, działających na bazie kwasu salicylowego. Odczulanie nie jest, niestety, skuteczne i nie stosuje się go jako metody leczenia. Aby uniknąć alergii na salicylany, najlepiej rezygnować z leków niesteroidowych i żywności bogatej w naturalny kwas salicylowy.            


Bibliografia

Gromek I., Krzeski A., Rynologiczne aspekty astmy aspirynowej, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 83-60945-43-8
Mędrala W., Podstawy alergologii, Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006, ISBN 83-89009-53-6
Antczak A. Wielka interna - pulmonologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-76-1
Buczko W. (red.), Mutschler Farmakologia i toksykologia, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-81-0