Alergia na jad owadów

Alergia na jad owadów występuje dość często w klimacie umiarkowanym. Najczęściej mamy do czynienia z reakcją uczulającą na jad owadów błonkoskrzydłowych. Należą do nich: pszczoły, wszechobecne osy, a także, chociaż bardzo rzadko, szerszenie i mało agresywne trzmiele. Uczulać może nie tylko jad, ale również: ślina, odchody, cząsteczki skrzydeł owadów oraz pancerzy. Użądlenia zdarzają się najczęściej latem – wtedy powinno się zachować szczególną ostrożność.

Czym jest jad owadów?

Jad wytwarzają matki owadów i robotnice. Służy on do walki z przeciwnikami, którymi są zarówno inne owady, jak i większe zwierzęta oraz człowiek. Jad spływa wyżłobieniem w żądle, po wkłuciu go w skórę. Wprowadzenie jadu do organizmu następuje w trakcie użądlenia. Osa może użądlić wiele razy, pszczoła tylko raz, gdyż w trakcie wyciągania żądła ginie. Białka znajdujące się w jadzie owadów są odpowiedzialne za wystąpienie reakcji alergicznej. Samo spożycie miodu oraz przebywanie w okolicy ula może również wywołać alergię na jad owadów.

Objawy alergii

Typowe objawy uczulenia na jad owadów to:

• rumień na skórze o średnicy kilku cm,

• silne pieczenie,

• świąd.

Objawy alergii mogą wystąpić tuż po użądleniu lub po kilku dniach. U osób nadwrażliwych po użądleniu mogą pojawić się:
 

• omdlenie,

• atak astmy,

• obrzęk krtani,

• obrzęk płuc,

• wstrząs anafilaktyczny.

Szczególnie niebezpieczne dla człowieka są użądlenia na twarzy i na szyi. Obrzęk tkanek w tej okolicy może powodować zamknięcie dróg oddechowych i doprowadzić do uduszenia. Są to sytuacje bezpośredniego zagrożenia życia.

Reakcja alergiczna – skala odczynu

I - obrzęk miejscowy większy niż 10 cm, który utrzymuje się dłużej niż 24 h,
II - pokrzywka, świąd, złe samopoczucie, lęk,
III - uczucie ucisku w klatce piersiowej, nudności, wymioty, biegunka, zawroty głowy, kolkowe bóle brzucha,
IV - duszność, świszczący oddech,
V - spadek ciśnienia krwi, omdlenie, utrata przytomności, zasinienie skóry.

Przy wystąpieniu objawów stopnia drugiego należy skontaktować się z lekarzem, a objawy alergii stopnia trzeciego mogą świadczyć o zagrożeniu życia osoby użądlonej.

Alergia na jad owadów – powikłania

Wielokrotne użądlenie może być bardzo niebezpieczne, nie ma znaczenia czy pacjent wykazuje cechy nadwrażliwości na dany alergen. W tej sytuacji dochodzi może dojść do rozpadu krwinek czerwonych, rozpadu komórek mięśniowych, bólów kostno-stawowych, zaburzeń krzepnięcia krwi pod postacią krwawienia.

Jak zachować się po użądleniu?

Gdy użądli osa lub pszczoła należy:

• usunąć żądło tak, aby nie wycisnąć zawartość worka z jadem, który znajduje się na jego końcu, najlepiej za pomocą pęsety chwycić żądło poniżej woreczka z jadem i okrężnym ruchem wyciągnąć je ze skóry,

• przyłożyć okłady z lodu na miejsce użądlenia,

• skontaktować się z lekarzem, gdy osoba użądlona źle się czuje,

• podać adrenalinę, jeśli użądlony ma ją przy sobie.

Alergia na jad owadów – leczenie

Immunoterapia swoista jest sposobem leczenia przyczynowego alergii na jad owadów. Polega na bezpiecznym podaniu niewielkiej ilości substancji wywołującej uczulenie w stopniowo wzrastającym stężeniu metodą wstrzyknięć podskórnych. Terapia ma na celu zwiększenie tolerancji organizmu na podawane alergeny. Cykl leczenia tej alergii środowiskowej trwa kilka lat.

Jak zapobiegać użądleniom przez owady?

Oto kilka wskazówek jak uchronić się przed owadami;

• unikaj miejsc, gdzie występuje dużo owadów, tj. las, rzeka, pola, pasieka,

• nie wykonuj gwałtownych ruchów, jeśli lata obok ciebie owad; zachowaj spokój,

• niektóre lakiery do włosów i perfumy mogą wabić owady, więc jeśli jesteś uczulony, unikaj tych kosmetyków,

• mniej przy sobie zestaw leków pierwszej pomocy, w skład którego wchodzi adrenalina (o przygotowanie jego poproś swojego lekarza).

Naukowcy uważają, że w jadzie owadów występuje wiele substancji inicjujących reakcję alergiczną. W samym jadzie znajduje się histamina, która wywołuje alergię na jad owadów. Jeżeli jesteś uczulony, zastanów się czy nie warto poddać się odczulaniu.


Bibliografia

Nittner-Marszalska M. Alergia na jad owadów błonkoskrzydłych, Mediton, Łódź 2003, ISBN 83-913433-6-7
Silva-Rodrigues A., Wahl R., Alergologia w praktyce, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-017-9
Rudzki E., Alergeny, Medycyna Praktyczna, Kraków 2008, ISBN 978-83-7430-157-2
Antczak A. Wielka interna - pulmonologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010, ISBN 978-83-60135-76-1

Śmiertelne ofiary jadu szerszeni