Alergia - metody leczenia

Najważniejszym i najskuteczniejszym elementem w walce z alergią jest eliminacja alergenu ze środowiska uczulonej na niego osoby. Jest to niejednokrotnie bardzo trudne, ale całkowite usunięcie alergenu zapobiegałoby występowaniu objawów chorobowych. Jest to ważne szczególnie w początkowym stadium choroby, kiedy brak kontaktu z alergenem daje największe korzyści, gdyż choroba się nie zaostrza i nie postępuje.

Nieraz trudno jest zidentyfikować czynnik wywołujący zaostrzenie choroby alergicznej, co nie sprzyja jego unikaniu. Ważne jest więc, aby obserwować swoje objawy i próbować połączyć je z konkretnymi wydarzeniami życiowymi, np. rodzajem posiłków, nowymi kosmetykami, porą roku. Zwracajmy uwagę również na zwierzęta obecne w otoczeniu, nowo przepisane leki, zmianę otaczającej nas roślinności, obecność grzybów w pomieszczeniach, gdzie mieszkamy, miejsca, gdzie mogą gromadzić się roztocza. Jest to trudne, gdyż potencjalne alergeny zewsząd nas otaczają.  

W kurzu znajdują się zarodniki grzybów pleśniowych i odchody roztoczy. Przeciętne roztocza mierzą od 0,1 do 0,5 mm, znajdowane są w większości naturalnych i sztucznych tkanin. Najlepsze dla nich warunki bytowania i rozwoju to 70–80% wilgotności, 18–28°C ciepła. Główne pożywienie roztoczy kurzowych to nasz martwy naskórek. W jednym gramie kurzu może się znaleźć nawet do 10 tysięcy roztoczy! W jaki sposób należy dbać o jak najmniejszy kontakt z odchodami roztoczy? Główną ich „siedzibą” są stare tapicerowane meble, materace, dywany, makatki, tkaniny zasłonowe. Najlepiej byłoby pozbyć się z mieszkania jak największej ilości tych siedlisk roztoczy, zamieniając je na nowe, często wietrzone i trzepane materace. Usunąć wszelkie tkaniny, w których mogłyby się mieścić. Najskuteczniejsze jest mechaniczne pozbywanie się roztoczy, czyli trzepanie mebli, wietrzenie pomieszczeń, częste pranie w temperaturze 60°C i wietrzenie pościeli, jak również wystawianie jej na działanie mrozu i słońca, odkurzanie pomieszczeń przynajmniej raz w tygodniu. Ważne jest odpowiednie zbieranie roztoczy w odkurzaczu – stosowanie takiego, który zapobiega ich ucieczce do otoczenia. Powinno się odkurzać na mokro lub odkurzaczem wodnym z filtrem przeciwalergicznym.

Książki bywają również siedliskiem roztoczy, dlatego najlepiej trzymać je w zamkniętych szafkach. Czasem trzeba niestety usunąć zwierzęta z otoczenia osoby chorej, ale trzeba wiedzieć, że alergeny sierści psa czy kota mogą utrzymywać się w mieszkaniu przez kilka miesięcy, mimo nieobecności zwierzęcia. Nie od razu więc można stwierdzić, czy eliminacja tego alergenu była nieskuteczna. Sposobem na unikanie alergenów jest po prostu niewychodzenie z domu w okresie pylenia roślin nas uczulających. Najlepszą porą na wychodzenie na zewnątrz jest czas po deszczu, ewentualnie wczesne przedpołudnie – wtedy stężenie pyłków jest stosunkowo mniejsze. Po powrocie do domu najlepiej wziąć prysznic i zmienić ubranie, aby oczyścić się z alergenów.

W razie problemów ze skórą możemy próbować używać  kosmetyków hipoalergicznych, z mniejszą ilością lub bez barwników, środków zapachowych. Nie przemywajmy oczu w przypadku zapalenia spojówek czy skóry uszkodzonej, z wypryskami – wywarami ziołowymi, np. rumiankiem, gdyż zioła są silnie uczulające, lepiej jest stosować do oczyszczania oczu sól fizjologiczną czy po prostu zwykłą, przegotowaną wodę.

Alergia - leczenie farmakologiczne

Stosowane są głównie leki mające na celu zniesienie objawów alergii uciążliwych dla pacjenta. Królują w tym względzie leki przeciwhistaminowe. Histamina jest główną substancją wydzielaną w naszym organizmie w trakcie reakcji alergicznej. Leki te zapobiegają jej niekorzystnemu działaniu i zmniejszają jej wpływ na organizm. Obecnie najczęściej stosowane są leki przeciwhistaminowe nowsze, tzw. II generacji. Mają one mniej działań niepożądanych niż starsze leki z tej grupy, dlatego są chętniej zalecane przez lekarzy i przyjmowane przez pacjentów. Najczęściej stosuje się cetyryzynę i loratydynę pod różnymi nazwami handlowymi. Używa się tych leków głównie w alergicznych chorobach skóry, dróg oddechowych i astmie oskrzelowej. Są, oprócz tabletek, dostępne preparaty doustne i donosowe w kroplach. Inne leki, które są zalecane, to kromony, leki pobudzające receptory, rozszerzające oskrzela, zmniejszające wydzielanie przez nie śluzu. Ważną grupą leków używanych do leczenia alergii są sterydy. Stosowane są one dożylnie, doustnie, w postaci aerozolów do wziewów oraz w postaci kropli, maści i kremów – w zależności od objawów i stanu pacjenta. Można stosować je doraźnie, w terapii krótkoterminowej lub przewlekle w celu spowolnienia postępu zapalenia alergicznego. Stosowanie sterydów, nawet w formie miejscowego leczenia na skórę, nie może być samowolne i powinno być nadzorowane przez lekarza.

Reagowanie w przypadku użądlenia osoby uczulonej

Ważnym lekiem mogącym uratować życie jest adrenalina. Jest ona naturalnym lekiem przeciwhistaminowym o szybkim i silnym działaniu. Stosowana jest w przypadku ciężkich, zagrażających życiu reakcji alergicznych. Każda osoba, u której wystąpiła reakcja alergiczna po użądleniu owada, powinna posiadać adrenalinę do wstrzyknięcia domięśniowego w ampułkostrzykawce, aby móc jej użyć w razie ponownego ukąszenia i pojawienia się objawów nadwrażliwości na jad owadów. Dodatkowo osoba ta powinna mieć przy sobie lek przeciwhistaminowy i doustny preparat sterydowy. Adrenalinę należy wstrzyknąć sobie w przednio-boczną stronę uda, leki w tabletkach połknąć. Leki te może przepisać nam lekarz.

Alergia - immunoterapia

Metodą  przyczynowego leczenia alergii jest immunoterapia. Polega ona na podawaniu alergenu, początkowo w małych dawkach, aby potem stopniowo je zwiększać. Ma to na celu wytworzenie stanu tolerancji na daną substancję. Polecana jest osobom uczulonym na jad owadów oraz na alergeny wziewne, powodujące u nich alergiczny nieżyt nosa, spojówek lub astmę, gdy wyniki badań potwierdzają uczulenie na dany alergen. Najczęściej immunoterapię przeprowadza się, wstrzykując alergen podskórnie, istnieje niekiedy możliwość odczulania preparatami podjęzykowymi. Ta metoda leczenia niesie niebezpieczeństwo wywołania wstrząsu anafilaktycznego, czyli groźnej dla życia reakcji organizmu, w znacznej większości podań jest bezpieczna. Skuteczność jej jest wysoka – przy powtórnym użądleniu niebezpieczne objawy alergiczne występują u < 10% uczulonych na jad osy i < 20% uczulonych na jad pszczoły.


Bibliografia

Buczko W. (red.), Mutschler Farmakologia i toksykologia, MedPharm, Wrocław 2010, ISBN 978-83-60466-81-0
Silva-Rodrigues A., Wahl R., Alergologia w praktyce, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-017-9
Kowalski M., Immunoterapia alergenowa, Mediton, Łódź 2003, ISBN 83-913433-2-4
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0